Hafnarmál

Innan hafnar

Í vetur var boðin út, í samvinnu við Vegagerðina, dýpkun innan Hornafjarðarhafnar fyrir næstu fjögur ár eða til og með árinu 2026 með möguleika á framlengingu verksamnings um 2 ár. Boðin var út 120.000 m³ dýpkun sem er gert ráð fyrir að verði framkvæmd í þremur dýpkunarlotum en það gæti þó breyst síðar. 

Ekki hefur verið dælt úr höfninni síðan árið 2021 en þá var ytri hluti hafarinnar dýpkaður vegna loðnuvertíðar. Næsta reglulega dæling hefði átt að vera á seinasta ári en vegna dælingarinnar árið áður þurfti þess ekki. Bjóða átti út viðhaldsdýpkun á seinasta ári en það tafðist þangað til í ár. Á dögunum voru tilboð í verkið opnuð og var niðurstaðan sú að gengið var til samninga við lægstbjóðanda sem var Dýpkunarfélagið Trölli ehf. en félagið er í eigu aðila í heimabyggð. Það er mikill akkur í að hafa aðila sem þessa hér í nærsamfélaginu sem eru tilbúnir að eiga og viðhalda eins sérhæfðum búnaði eins og þarf í svona verkefni, sérstaklega þegar sértæk verkefnin sem þessi eru ekki fleiri en raun ber vitni.

Grynnslin

Fréttir af grynnslunum eru því miður ekki eins jákvæðar. Á vordögum seinasta árs var boðin út dýpkun, einnig í samvinnu við Vegagerðina, á svokölluðum Grynnslum sem er svæðið frá innsiglingunni við Hvanney og út á dýpri sjó. Töluverðar rannsóknir hafa verið gerðar á þessu svæði undanfarin ár af danska fyrirtækinu DHI (Danish Hydraulic Institute) í samvinnu við Vegagerðina og sveitarfélagið til að reyna að sjá fyrir hvaða áhrif dýpkun mundi hafa á svæðið. Ákveðið var að bjóða út dýpkun og tilboð í hana voru síðan opnuð 21. júní á seinasta ári. Það var fyrirtækið Björgun ehf. í Reykjavík sem urðu lægstbjóðendur í verkið og var gengið til samninga við þá. Tilboð þeirra var upp á tæplega 126 milljónir kr. Hlutdeild sveitarfélagsins í verkinu er 25% á móti 75% hlut ríkisins. Upphaflega stóð til að dæluskip þeirra kæmi í september á seinasta ári og mundu ljúka verkinu fyrir 30. sama mánaðar eins og útboðsgögn gerðu ráð fyrir. Dýpkunarskipið þeirra, Álfsnes, kom hins vegar ekki fyrr en í október og byrjaði að dýpka 22. þess mánaðar. Skipið fór síðan af staðnum, til annara verkefna sem búið var að lofa því í, 4. nóvember s.l. 

Áður en skipið fór af staðnum hafði það dýpkað u.þ.b. 52 þús. m³ af þeim 130 þús. m³ sem stefnt var að taka skv. útboðinu eða u.þ.b. 40% af heildarmagninu. Með útboðinu átti að dýpka rennu í grynnslunum niður á 9,5 m dýpi og síðan fylgjast með því hvernig hún mundi haga sér í framhaldinu með reglubundnum mælingum. En eins og rúmmetratölurnar hér að ofan gefa til kynna náðist aldrei að dýpka niður á það dýpi sem lagt var upp með. Til stóð að skipið kæmi aftur seinna í vetur til að klára verkið en ekkert hefur orðið úr því ennþá. Hlutdeild sveitarfélagsins í því sem dælt var reyndist u.þ.b. 11,7 milljónir kr. Nú benda mælingar til þess að rennan sem dýpkuð var sé aftur komin í sama horf og fyrir dælingu. 

Einnig hafa, í það minnsta, stóru uppsjávarskipin verið að taka niður í grynnslunum í vetur sem eru ekki góðar fréttir. Það er miður að ekki hafði verið klárað að dýpka Grynnslin niður á það dýpi sem lagt var upp með til að geta séð hvernig þau mundu haga sé í framhaldinu. Eins hvort að straumurinn í Ósnum mundi ná að halda rennunni opinni lengur ef dýpkað yrði niður á það dýpi sem lagt var upp með. Líklegt er að rennan hefði fyllst aftur eins og reiknilíkön hafa spáð fyrir um en fróðlegt hefði verið að sjá hverslu langan tíma það tæki í raun. Og fá þannig betri upplýsingar til að undirbyggja frekari ákvarðanatöku að hálfu sveitarfélagsins og Vegagerðinnar varðandi málið.

Verði ákveðið að klára dýpkunina á grynnslunum á þessu ári hefst verkið samt á byrjunarreit og sveitarfélagið greiðir sinn skerf af kökunni og þ.a.l. aftur fyrir sinn hlut af því magni sem búið var að dýpka fyrr í vetur, þó að sá hluti sem verður dýpkaður síðar verð óverðbættur.

Það er mjög mikilvægt fyrir sveitarfélagið og framtíð þess að aðgengi að innsiglingunni og höfninni okkar utan af sjó verði tryggð fyrir skipaflota svæðisins. Yfirvöld samgöngumála landsins þurfa því að tryggja stofndýpkun og reglulega viðhaldsdýpkun á grynnslunum með sanngjarnri kostnaðarskiptingu milli sveitarfélagsins og ríkisins til að svo megi verða.

Björgvin Óskar Sigurjónsson, bæjarfulltrúi og aðalmaður í Hafnarstjórn.

Mikligarður

Kristján Guðnason

Undanfarin ár hef ég ritað og rætt töluvert um Miklagarð það fornfræga hús með það að leiðarljósi að kveikja megi þar líf og koma því húsi í einhverskonar notkun. 

Þess vegna urðu mér það töluverð vonbrigði þegar nýr meirihluti stöðvaði undirbúning fyrirhugaðra framkvæmda á síðasta ári og setti ekkert fjármagn í áframhaldandi endurbætur á þessu ári né í 3ja ára áætlun.

Með flutningi á Gömlubúð, sölu á Pakkhúsinu, sölu á sláturhúsinu og fleiri jákvæðum þáttum hefur ásýnd og umgjörð hafnarsvæðisins breyst mikið og er orðin aðlaðandi og eftirsóknarvert svæði til að skoða og njóta. 

En Mikligarður er stór hluti í  þessu skemmtilega mengi og verðum við þar af leiðandi að gefa Miklagarði hlutverk og halda áfram. Ýmsar hugmyndir hafa komið upp í gegnum tíðina og einhverjar skýrslur eru til sem hægt væri að styðjast við. 

Ein hugmyndin var að Vatnajökulsþjóðgarður færi þar inn með skrifstofur og gerð yrði jöklasýning í hluta húsins, var það hugsað til næstu 7 til 8 ára meðan unnið væri að undirbúningi að nýju húsnæði þjóðgarðsins en sú hugmynd var slegin út af borðinu sem eru virkileg vonbrigði og illa ígrundað.

Ég hef velt því fyrir mér undanfarið þar sem áhugi núverandi meirihluta á Miklagarði virðist vera lítill sem enginn hvort ekki sé rétt að selja húsið með skilyrðum. Hver veit nema einhverjir eldhugar myndu kaupa líkt og er að gerast með sláturhúsið, ég held að það sé rétt að velta upp öllum hugmyndum því það versta sem getur gerst er að horfa upp á Miklagarð grotna niður vegna aðgerðarleysis bæjaryfirvalda.

Kristján Sigurður Guðnason, formaður Framsóknarfélags Austur-Skaftfellinga.

Vetrarþjónusta á þjóðvegi 1

Jóhanna Ýr Jóhannsdóttir og Ásgerður Kristín Gylfadóttir

Í vetur hafa þær aðstæður skapast að þjóðvegur 1 á Suðurlandi hefur verið lokaður í lengri og skemmri tíma vegna veðurs og hreinsunar vegna veðurs.

Hellisheiðin hefur reynst farartálmi og lagði bæjarstjórn Hveragerðisbæjar fram eftirfarandi áskorun til ríkisstjórnarinnar á bæjarstjórnarfundi 9. febrúar síðastliðinn:


,,Bæjarstjórn Hveragerðis skorar á ríkisstjórnina að veita auknu fjármagni til Vegagerðarinnar vegna snjómoksturs á Hellisheiði til að tryggja betri samgöngur á milli höfuðborgarsvæðisins og Suðurlandsundirlendis.

Tryggja þarf öryggi vegfarenda, tryggja þarf greiðar samgöngur vegna sjúkraflutninga sem og aðgengi íbúa á Suðurlandi við höfuðborgarsvæðið þar sem fjöldi Sunnlendinga stundar sína atvinnu. Einnig skorar bæjarstjórn Hveragerðisbæjar á ríkisstjórnina að huga að framtíðarlausnum, á þessum fjölfarnasta vegkafla landsins, til að bæta megi umferðaröryggi.“


Áskorunin var send á þingmenn Framsóknar í kjördæminu og þau hvött til dáða við að fylgja þessu máli eftir með það fyrir augum hvernig best megi mæta öfgum í veðri og fyrirbyggja ferðatafir þar sem vitað er að álagspunktar eru.


Þjóðvegur 1 um Suðurland er einn stærsti ferðamannastaður landsins. Um 80% erlendra gesta sem sækja landið heim ferðast um Suðurland og njóta áfangastaða frá Hveragerði til Sveitarfélagsins Hornafjarðar. Umferð erlenda gesta sem óvanir eru akstri á vetrartíma í misjöfnum veðrum, gulum og appelsínugulum viðvörunum, hálku og snjó er áskorun sem þarf að bregðast við auk þess sem vöruflutningar með t.d. vistir í verslanir og viðkvæman afla fiskiskipa eru einnig viðkvæmir fyrir ferðatöfum. Auk þessa vinnur fjöldi fólks af höfuðborgarsvæðinu austan Hellisheiðar og öfugt.


Því skorum við undirritaðar ráðherra og þingmenn að leita leiða til að veita bestu vetrarþjónustu sem völ er á um Suðurland allt. Tryggja hæsta þjónustustig fyrir alla vegfarendur og með því auka öryggi þeirra og íbúa með tilliti til aðgengis og umferðar viðbragsðaðila s.s. lögreglu-, sjúkra- og slökkiliðs.


Ásgerður Kristín Gylfadóttir,
bæjarfulltrúi og oddviti Framsóknar í Sveitarfélaginu Hornafirði, formaður Samtaka sunnlenskra sveitarfélaga.


Jóhanna Ýr Jóhannsdóttir,
forseti bæjarstjórnar og oddviti Framsóknar í Hveragerði, í stjórn Samtaka sunnlenskra sveitarfélaga.

Gamlabúð – hvað næst?

Um síðust áramót urðu þær breytingar að upplýsingamiðstöð Vatnajökulsþjóðgarðs í Gömlubúð var lokað. Þá hefur þjóðgarðurinn tekið þá ákvörðun að óska ekki framlengingar á leigusamningi við sveitarfélagið og tekur sveitarfélagið aftur við húsinu þann 1. aprí n.k. eftir 10 ára veru þjóðgarðsins í húsinu.

Persónulega tel ég að það hafi verið góð ákvörðun að flytja húsið á núverandi stað og að þjóðgarðurinn hafi sómt sér vel í því í þessi tíu ár, en nú er komið að nýjum kafla.

Hvað tekur við?

Í fjárhagsáætlun fyrir árið 2023 er ekki gert ráð fyrir rekstri hússins eða starfsemi á vegum sveitarfélagsins í því. Ég hef trú á því að margir deili þeirri skoðun með mér að það er nauðsynlegt að einhver starfsemi verði í því hver svo sem stendur fyrir henni.

Eins og kom fram á bæjarstjórnarfundi sl. fimmtudag hefur Ríki Vatnajökuls sýnt því áhuga að koma að rekstrinum í samstarfi við sveitarfélagið. Taka þarf samtalið áfram við félagið og skoða með hvaða hætti það gæti verið eða jafnvel auglýsa eftir áhugasömum til rekstrar í húsinu.

Til lengri framtíðar.

Atvinnu- og menningarmálanefd hefur fjallað um og skoðað kostnað við að koma upp nýrri sýningu í húsinu en eins og áður sagði er því verkefni ekki markað fé í fjárhagsáætlun og ekki heldur til starfsmannahalds. Því er spurning um millibils tímabil á meðan framtíðarhlutverk hússins er ákveðið.

Mikligarður í sömu stöðu.

Þá er framtíð Miklagarðs í álíka stöðu. Í viðauka III við fjárhagsáætlun fyrir árið 2022 frá því í september s.l. voru þeir fjármunir sem ekki höfðu þegar verið nýttir á framkvæmdaáætlun ársins felldir niður, alls 33 milljónir. Viðaukinn var síðan samþykktur í bæjarstjórn á síðasta fundi. Sama staða er á Miklagarði hjá atvinnu- og menningarmálanefnd, framtíð hússins hefur verið rædd en er áform um að gera neitt samkvæmt fjárhagsáætlun ´23. Væri ekki ráð að reyna að nýta húsið?

En aftur að Gömlubúð, að mínu viti má það ekki gerast að húsið verði lokað, án nokkurrar starfsemi í sumar!

Ásgerður K. Gylfadóttir, bæjarfulltrúi og aðalmaður í bæjarráði.

Framfarir í þágu þolenda ofbeldis

Hafdís Hrönn Hafsteinsdóttir, þingmaður

Willum Þór Þórsson, heilbrigðisráðherra í samstarfi við dómsmálaráðherra, hafa tekið höndum saman í að tryggja brotaþolum kynferðisofbeldis viðeigandi stuðning hjá sálfræðingi að lokinni skýrslutöku hjá lögreglu. Meðfram því á að stuðla að aukinni samvinnu lögreglu og heilbrigðiskerfisins um þjónustu vegna kynferðisofbeldis í samræmi við tillögur starfshóps um forvarnir og vitundarvakningu gegn kynbundnu ofbeldi. Framangreint er ein af áherslum ríkisstjórnarinnar og einnig kemur þetta fram í aðgerðaráætlun um bætta meðferð kynferðisbrota í réttarvörslukerfinu sem gildir til lok árs 2022. Þar segir að tryggja þurfi brotaþolum viðeigandi stuðning innan kerfisins, s.s. sálfræðimeðferð innan heilbrigðiskerfisins eða önnur úrræði óháð búsetu og efnahag, meðal annars eftir skýrslutöku hjá lögreglu. 

Reglubundið samráð

Dómsmálaráðherra mun síðan styrkja reglubundið samráð lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu og starfsmanna neyðarmóttöku og áfallateymis LSH um þjónustu við brotaþola kynferðisofbeldis. Það felur m.a. í sér hvernig lögregla skuli standa að tilvísun sem tryggir brotaþolum stuðningsviðtal sálfræðings að lokinni skýrslutöku og tryggja þar með rétta miðlun upplýsinga um meðferð mála innan réttarvörslukerfisins til brotaþola.

Þjónustumiðstöðvar fyrir þolendur ofbeldis

Þá hefur félags- og vinnumarkaðsráðherra, í samvinnu við heilbrigðisráðherra og dómsmálaráðherra, ákveðið að ráðast í greiningu á þjónustumiðstöðvum fyrir þolendur ofbeldis. Kortlögð verður aðkoma, hlutverk og ábyrgð ráðuneyta, sveitarfélaga og annarra hagsmunaaðila, einkum þolendasamtaka að rekstri þeirra og leggja á að því drög að fyrirkomulagi til framtíðar. Vinnan hefur það markmið að finna hentugustu leiðina til að tryggja framtíðarstarfsemi þolendamiðstöðva á Íslandi, bæði út frá skiptingu verkefna milli ráðuneyta og stjórnsýslustiga og við að móta stefnu um aðkomu lögreglunnar að þjónustumiðstöðvum. Einnig verður tekin inn í vinnuna samræming við verklag lögreglu í heimilisofbeldismálum sem og við rannsókn á öðrum ofbeldisbrotum. Þá hefur verið ákveðið að veita lögregluembættum sem hafa beina aðkomu að stjórnun þjónustumiðstöðva 18 millj. kr. styrk til að þróa áfram þverfaglegt og svæðisbundið samstarf í því skyni að efla stuðning og vernd brotaþola en það er í samræmi við ákvæði Istanbúlsamningsins. Embættunum er svo falið að veita nauðsynlega aðstoð við greiningu á framtíðarfyrirkomulagi þjónustumiðstöðva og huga að því að samræma og kynna starfsemi miðstöðvanna með það fyrir augum að samræma og kynna starfsemina út um allt land. 

Aðgerðir í þágu þolenda og samstarf milli stofnana

Í Samráðsgátt Stjórnvalda þann 21. desember síðastliðinn birtust áform um fyrirhugað lagafrumvarp frá heilbrigðisráðuneytinu um að lögfesta skýra heimild fyrir heilbrigðisstarfsmenn til að upplýsa lögreglu um heimilisofbeldismál sem rata inn á borð heilbrigðisstarfsmanna að höfðu samráði við þolanda og til að miðla nauðsynlegum upplýsingum til lögreglu í málum vegna sérstaklega hættulegra einstaklinga. Þar kemur einnig fram að ef um ítrekaðar komur vegna heimilisofbeldis á heilbrigðisstofnun er að ræða, ef ófrísk kona kemur á heilbrigðisstofnun í kjölfar heimilisofbeldis og/eða ef þolandi greinir frá því að hafa verið tekinn kyrkingartaki í tengslum við heimilisofbeldi myndi samræmt verklag heilbrigðisstofnana vegna móttöku þolenda heimilisofbeldis virkjast og lögregla þegar í stað upplýst um málið að höfðu samráði við þolanda. Það er mikilvægt að slíkt samráð sé til staðar svo það verði ekki fælandi fyrir þolendur að leita sér heilbrigðisþjónustu og að heilbrigðisstarfsmenn líti ekki á það sem þvingun því rannsóknir hafa sýnt fram á að skyldutilkynning er slæm ef hún er ekki í samráði við sjúklinginn bæði fyrir þolanda og heilbrigðisstarfsmanninn. Miðlun þeirra upplýsinga færi þá fram á lokuðum fundum í formi þverfaglegs samráðs og að frumkvæði lögreglu. Þetta er almannaheillamál og mikilvægt skref því samkvæmt 2. gr. Mannréttindasáttmála Evrópu þá ber okkur að vernda rétt hvers manns til lífs með lögum. 

Eins og staðan er í dag þá eru heilbrigðisstarfsmenn bundnir fyllstu þagmælsku samkvæmt lögum um heilbrigðisstarfsmenn og mega aðeins víkja frá þagnaskyldunni vegna brýnnar nauðsynjar, á grundvelli samþykkis sjúklings eða ákvæðum annarra laga líkt og barnaverndarlaga o.þ.h. Skilyrðið um þessa brýnu nauðsyn getur talist uppfyllt í heimilisofbeldismálum en það hefur reynst vera mjög matskennt og ekki til þess fallið að hagur og öryggi þolenda sé í forgrunni. Án lagabreytingar geta lög og reglur hvað varðar þagnarskyldu hamlað framgangi mála hjá lögreglu og jafnvel komið í veg fyrir að þolandi fái viðunandi aðstoð í réttarkerfinu og réttar upplýsingar um réttarstöðu sína. 

Undirrituð lagði fram þingsályktunartillögu á haustþinginu þar sem dómsmálaráðherra yrði falið að setja á fót starfshóp sem myndi móta tillögur um bætt verklag um miðlun upplýsinga um heimilisofbeldismál á milli kerfa barnaverndaryfirvalda, félagsþjónustu sveitarfélaga, heilbrigðisstofnana, skóla og lögregluembætta. Starfshópnum verði m.a. falið að móta tillögur um rýmri lagaheimildir til miðlunar upplýsinga um heimilisofbeldi milli félagsmálayfirvalda, heilbrigðisyfirvalda, menntamálayfirvalda og lögreglu og koma á fót samstarfsvettvangi stjórnvalda. Fyrirhugað frumvarp er fagnaðarefni í þessu samhengi, skýrt og mikilvægt skref í rétta átt til að tryggja öryggi þolenda heimilisofbeldis og þeirra barna sem verða fyrir áhrifum þess.

Með framangreindum aðgerðum er markmiðið að tryggja sem jafnast aðgengi þolenda að stuðningi og heilbrigðisþjónustu, óháð búsetu, efnahag eða öðrum aðstæðum. Þá hefur einnig verið lagt til að  ráðist verði í vinnu á skipulagðri fræðslu fyrir heilbrigðisstarfsfólk og það er yfirleitt einstaklingarnir sem  fyrst mæta  þolendum eftir ofbeldi. Lengi hefur verið kallað eftir skýrum aðgerðum í þessum málaflokki og því mikið fagnaðarefni að við séum að sjá breytingar og alvöru aðgerðir í þágu þolenda. Okkur ber að tryggja faglega og trausta þjónustu við þolendur og með þeim hætti að þeir upplifi raunverulega og trygga  aðstoð eftir áfallið því þarna er um einstaklinga að ræða þar sem traust þeirra hefur verið brotið með mjög grófum hætti. Þessar aðgerðir eru sannarlega þáttur í því að tryggja öryggi og þjónustu við þolendur heimilisofbeldis.

Hafdís Hrönn Hafsteinsdóttir, þingmaður Framsóknar í Suðurkjördæmi

Íþróttamannvirki á Hornafirði sagan endalausa!

Gunnhildur Imsland

Nú standa yfir kynningar á hugmyndum að uppbyggingu íþróttasvæðis hjá Sveitafélaginu Hornafirði svo kallað Miðsvæði.

Á fyrri kynningarfundinum af tveimur fyrir kjörnum fulltrúum og hagsmunaaðilum fór Sigurjón bæjastjóri yfir þær hugmyndir sem komið hafa fram í gegnum árin og búið er að taka saman af starfsmönnum og arkitektum á myndrænan hátt. Hugmyndirnar eru nokkrar og þannig gerðar að flestir sjái svæðið myndrænt sem auðveldar allar ábendingar við heildarskipulag. Teikningarnar hafa verið unnar úr eldri þarfagreiningu og skýrslum sem fyrir lágu hjá sveitafélaginu. https://www.hornafjordur.is/thjonusta/ithrottir-og-tomstundir/uppbyging-ithrottamannvirkja/

Áfangaskipta þarf svæðinu jafnhliða gerð heilstæðrar stefnu í málaflokknum áður en hafist er handa. Hvar er þörfin mest og á hverju á að byrja. Það verður þó aldrei þannig að allir verða sáttir. Margar ábendingar sem taka þarf tillit til hægja á verkinu. 

Nýjar þarfir

Á vinnustiginu getur landslagið breyst eins og það virðist vera að gera í dag og á ég þar við endurnýjun á gervigras og hlaupabraut. Minnist ég þess ekki að hafa heyrt talað um að svona brýnt væri að fara í þessa framkvæmd nema rétt í aðdraganda síðustu kosninga. 

Ég er samfærð um að ef hingað myndi flytja áhugamaður um handbolta og hér yrði rifin upp handboltadeild yrði það alltaf á kostnað annarra deilda því iðkendurnir eru jú alltaf svipaður fjöldi í Sveitafélaginu þó einhverjir kæmu jafnvel inn sem ekkert eru að iðka í dag eins gæti verið að aðrir misstu móðinn. Allt fer þetta eftir mannauðnum á staðnum, áhuga og elju. Yrði svona breyting á samfélaginu gæti það einnig haft áhrif á verkefnið sem er í kynningu. 

Áfangaskipting

Síðasta bæjastjórn var einhuga þvert á flokka um viðbyggingu við sundlaugina sem fyrsta áfanga í uppbyggingarferli íþróttamannvirkja og er það verkefni tilbúið og hægt að bjóða það út á morgun sé vilji til þess. Næsti áfangi var að fara í vinnu að heilstæðri mynd af svæðinu með íþróttahúsi, vallarstúku og fimleikahúsi eins og verið er að gera núna. Ásamt fráteknum byggingarreit við Heppuskóla fyrir stækkun Grunnskólans. 

Vona ég að nýr meirihluti sjái í bókunum fyrra bæjaráðs og bæjastjórnar að ákvörðunin um þessa forgangsröð var ekki tekin í skyndi og nauðsynlegur hlekkur til framtíðar fyrir eldri iðkendur í heilsueflandi samfélagi. Á meðan ekkert er gert heldur þessi hópur áfram að banka á dyrnar hjá sveitarfélaginu eftir stuðningi.

Byggjum viðbygginguna við sundlaugina á meðan við ákveðum næsta skref, það er góð leið í áfangaskiptingu og byrjun á uppbygginu svæðisins. Bjóðum verkið út og höldum áfram hugmyndavinnu við áfanga 2 sem á langt í land með að verða að tilbúnum útboðsgögnum. 

Gunnhildur Imsland, varabæjafulltrúi og aðalmaður í fræðslu og frístundanefnd.  

Álagningarhlutfall útsvars hækkað.

Ásgerður Kristín Gylfadóttir

Þau ánægjulegu tíðindi bárust sveitarfélaginu fyrir jól að samkomulag hefði náðst milli Sambands íslenskra sveitarfélaga og ríkisins um sérstaka viðbótarfjármögnun á þjónustu við fatlað fólk.

Samkomulagið byggir á því að útsvarsálagning sveitarfélaga hækki um 0.22% gegn samsvarandi lækkun tekjuskattsálagningar ríkisins þannig að breytingin hefur ekki áhrif á einstaklinga heldur skiptingu skatttekna milli sveitarfélaga og ríkis.

Til þess að samkomulagið nái fram að ganga þurftu allar sveitarstjórnir að samþykkja 0.22% hækkun útsvars fyrir áramót og þarf í framhaldinu að gera lagabreytingar á Alþingi. Bæjarstjórn Sveitarfélagisns Hornafjarðar samþykkti útsvarshækkunina á aukafundi sínum þann 22. desember sl.

Hér í Sveitarfélaginu Hornafirði hefur rekstur málaflokks fatlaðs fólks verið vanfjármagnaður af hendi ríkisins síðustu ár líkt og annarstaðar á landinu. Stöðugt er verið að aðlaga þjónustuna að einstaklingum sem eiga rétt á henni og þeim kröfum sem gerðar eru til sveitarfélagsins sem veitanda þjónustunnar með lögum og reglugerðum þar um. 

Nýjustu dæmin eru efling verkefna í virkniþjónustu og vinna við reglur um akstursþjónustu bæði fyrir fólk með fötlun og fyrir aldraða.

Sú breyting sem verður á fjármögnun málaflokksins mun koma sér vel en er engan vegin næg til að brúa það bil sem myndast hefur í fjármögnun málaflokksins. Áfram er unnið að því á vettvangi Sambands íslenskra sveitarfélaga í samvinnu við ríkið að finna lausn til framtíðar.

Ásgerður K. Gylfadóttir, bæjarfulltrúi og varamaður í stjórn Sambands íslenskra sveitarfélaga.

Í upphafi nýs árs

Gunnar Ásgeirsson

Ég óska öllum gleðilegs nýs árs með þökk fyrir liðnar stundir. Þegar litið er um öxl til nýliðins árs er af mörgu að taka. Í aðdraganda sveitarstjórnarkosninga var leitað að áhugasömum einstaklingum til þátttöku í starfi Framsóknar og stuðningsmanna þeirra. Ég hef lengi haft áhuga á málefnum sveitarfélagins og lét það í ljós þó svo að ég hafi í fyrstu ekki verið viss um hvort ég væri tilbúinn að stökkva í djúpu laugina. Það leiddi hinsvegar til þess að ég ákvað að gefa kost á mér í þriðja sæti á lista og vonast til þess að geta látið gott af mér leiða. Nýgræðingurinn barði sér brjóst og undirbúningsferlið var skemmtilegt þar sem maður kynntist nýju fólki, sá nýjar hliðar á fólki sem maður áður þekkti og fór að horfa á hlutina með nýjum gleraugum. Málefni sem maður þekkti inn og út, að því er talið var, sá maður frá öðru sjónarhorni og fékk á þeim nýja sýn. 

Hlakka til kjörtímabilsins framundan.

Niðurstöður kosninganna voru ekki í samræmi við væntingar. Þrátt fyrir það þá er mikil tilhlökkun til að takast á við málefni sveitarfélagsins og leggja lóð mín á vogarskálarnar sem varabæjarfulltrúi. Fá að kynna mér málefni sveitarfélagsins sem tekin eru fyrir hverju sinni og taka þátt í undirbúningi fyrir fundi með fulltrúum bæjarráðs og bæjarstjórnar. Einnig að sitja í atvinnu- og menningarmálanefnd sem fer með þennan mikilvæga málaflokk. Á síðasta kjörtímabili var vel unnið að málum og framkvæmdum innan sveitarfélagsins. Rekstur sveitarfélagsins var í góðum málum og má meðal annars þakka það útsjónarsemi og hagsýni kjörinna fulltrúa og starfsmanna. Það er mikilvægt að svo verði áfram og munum við leggja okkar að mörkum að tryggja það ásamt nýjum meirihluta. Ég sem græningi í bæjarmálum finn að mikilvægt er að vera með fólk í kringum sig sem hefur reynslu og er það einn af okkar styrkleikum að vera með reynslumikið fólk. Ég get því ímyndað mér áskorunina sem liggur fyrir fulltrúum hinna framboðanna í sveitarfélaginu að leiða sveitarfélagið, þar sem þau standa mér jafnfætis hvað varðar reynslu af sveitarstjórnarstörfum.

Margt spennandi framundan.

Mörg mál hafa farið í gegnum stjórnsýsluna á síðasta misseri, misstór eins og gefur að skilja. Stórir áfangar hafa náðst sem tekið hafa langan tíma í undirbúningi, minni mál hafa farið í gegn og svo eru spennandi verkefni komin inn sem eftir á að leysa. Má þar nefna húsnæðismál Vatnajökulsþjóðgarðs og Gömlubúð, skipulagning nýrra íbúðasvæða, endurskoðun aðalskipulags og fleiri spennandi verkefna. Áhugavert var að rýna fjárhagsáætlun meirihlutans síðastliðiðhaust og reyna að spegla stefnumálin í áætluninni. Ríkar hugmyndir voru uppi um uppbyggingu íþróttamannvirkja, þróun sorphirðu í dreifbýli og aukin safna- og menningarstarfsemi. 

Nýtt ár, nýjar áskoranir, ný tækifæri fyrir sveitarfélagið okkar og ég er fullur tilhlökkunar að sjá hvaða verkefni bíða í framtíðinni. 

Gunnar Ásgeirsson, varabæjarfulltrúi og aðalmaður í atvinnu- og menningarmálanefnd.

Í stórum dráttum.

Björgvin Óskar Sigurjónsson og Ásgerður Kristín Gylfadóttir.

Í gær miðvikudaginn 14. desember var fjárhagsáætlun 2023 og þriggja ára áætlun ´24-´26 samþykkt samhljóða í bæjarstjórn. Við bæjarfulltrúar B-listans tókum þátt í vinnu við gerð áætlunarinnar og erum sammála henni í stórum dráttum en höfum þó ýmislegt að athuga við framkvæmdaáætlunina og hvernig hún er kynnt fyrir íbúum og öðrum sem hafa áhuga á málefnum sveitarfélagsins. 


Við fyrri umræðu um fjárhagsáætlunina gagnrýndum við í minnihlutanum vinnuna við áætlunina og bentum m.a. á að ekki væri tekið frá fjármagn í framkvæmdaráætlun fyrir framkvæmdum á nýju hjúkrunarheimili. Það fjármagn er núna komið inn í áætlunina og er það ánægulegt að sjá enda gefur það raunsærri mynd á fjárhagsáætlun næsta árs. 

En við megum einnig til með að taka fram að til marks um hversu lítið hafi verið búið að undirbúa fjárhagsáætlunina fyrir fyrri umræðu að lántaka sveitarfélagsins er að aukast um 400 milljónir milli umræðna þegar næstu tvö ár eru skoðuð og er það stórum hluta vegna hlutdeildar sveitarfélagsins í nýju hjúkrunarheimili


Það er ánægjulegt að sjá að verkefni sem fyrri bæjarstjórn var að vinna að eru sett á dagskrá s.s. viðbygging við leikskólann Sjónarhól, endurbætur á Sindrabæ, fráveituframkvæmdir, göngustígar, malbikun, slökkvibíll o.fl.

Á íbúafundum kynnti bæjarstjóri stórátak í lagfæringum á götum og gagnstéttum á Höfn. Í stórátakið eru settar heilar 100 milljónir. Við vitum ekki til annars en að búið sé að malbika í sveitarfélaginu að meðaltali annað hvert ár upp á 100-150 milljónir síðasta áratuginn. Ætli sé ekki hægt að malbika ca. 50-60% núna af því magni sem var malbikað árið 2009 fyrir sömu upphæð m.v. þróun byggingarvísitölu á tímabilinu. Því áttum við okkur ekki á því í hverju þetta stórátak er fólgið!

En við söknum þess að lítið sem ekkert er um framkvæmdir sem bæta rekstur sveitarfélagsins. Við sem sátum í síðasta meirihluta lögðum töluverða áherslu á að reyna hagræða í rekstri með þeim framkvæmdum sem ráðist var í og var það flest ef ef ekki allt gert í góðri samvinnu við þáverðandi minnihluta.


Með þessa hugsun m.a. að leiðarljósi vildum við fara í framkvæmdir við nýja líkamsræktarstöð í viðbyggingu við sundlaugina og losna þannig við leigugjöld á núverandi húsnæði líkamsræktarstöðvarinnar en hlutdeild sveitarfélagsins í leigugjöldunum  hækkaði núna seinast á haustmánuðum. En að sjálfsögðu var þetta einnig til að bæta aðstöðu fyrir hreyfingu breiðs aldurshóps og einnig til að bæta búningsaðstöðu fyrir fatlaða og kynsegin fólk sem vilja vera út af fyrir sig eða þurfa aðstoð frá gagnstæðu kyni. En allt um það hefur komið betur fram annars staðar. En þannig teljum við að mikil gæði hefðu verðið fólgin í því að fara í framkvæmdir við nýja líkamsræktarstöð.

Einnig var stefnan, hjá fyrri meirihluta, sett á að fara í framkvæmdir við Miklagarð og koma því húsnæði í vinnu og þannig voru viðræður í gangi við Vatnajökulsþjóðgarð um að leigja hluta hússins sem mundi þá kosta hluta framkvæmdarinnar. Hluta hússins átti síðan að setja í almenna leigu hvort sem það væri til einstaklinga eða fyrirtækja.

Í þriggja ára áætlun er athyglisvert að sjá að ekki er sett króna í íþróttamannvirki á kjörtímabilinu, hvorki hér á Höfn né í dreifbýlinu, fyrir utan 50 milljónir á næsta ári sem væntanlega fara að stórum hluta í hönnunarkostnað.


Engar fjárhæðir eru settar í Miklagarð á kjörtímabilinu og ekkert sett í Gömlubúð sem við erum að fá aftur í hendurnar á vormánuðum og þarf sveitarfélagið að fara reka það hús að nýju. Ekkert er sett í grenndarstöðvar í dreifbýlinu eins talað var um á íbúafundum í dreifbýlinu í aðdraganda kosninga og barst aftur í tal á íbúafundi í Suðursveit á dögunum við kynningu á fjárhagsáætlun. 

Og yfir höfuð er lítið sem ekkert sett í framkvæmdir í dreifbýlinu nema þá e.t.v. minniháttar viðhald sem er þá væntanlega innifalið í viðhaldsrömmum.


Auðvitað er þriggja ára áætlun er ekki meitluð í stein og hún á eftir að taka töluverðum breytingum en maður hefði haldið að hún ætti samt sem áður að setja stefnuna fyrir núverandi meirihluta næstu ár. En ekki er hægt að segja að hún sé sérstaklega stefnumarkandi.

Í ljósi andsvara bæjarstjóra og meirihlutans við athugasemdir minnihlutans  á fundinum segjast þau ætla að gera ýmislegt fleira en kemur fram í fjárhagsáætlun, en vita bara ekki hvað það kostar, þá er enn ljósara að þriggja ára áætlun gefur alls ekki góða mynd af fyrirætlunum.

Við þökkum kjörnum fulltrúum, bæjarstjóra og starfsmönnum sveitarfélagsins fyrir samstarfið við gerð fjárhagsáætlunarinnar og munum hér eftir sem hingað til gera okkar besta með því að tala fyrir nýframkvæmdum sem bæta rekstur og að nýta þá vinnu sem áður hefur verið lagt fjármagn í og fara þannig vel með fjármuni sveitarfélagsins sem kjörnum fulltrúum er treyst fyrir.

Ásgerður Kristín Gylfadóttir og Björgvin Óskar Sigurjónsson, bæjarfulltrúar Framsóknar í Sveitarfélaginu Hornafirði.

Bygging hjúkrunarheimils á Höfn

Verðlaunatillaga um nýtt hjúkrunarheimili á Höfn.

Þann 22. júlí s.l. birtist frétt á vef Heilbrigðisráðuneytisins þess efnis að tilboð Húsheildar ehf. í byggingu hjúkrunarheimilis á Höfn hefði verið samþykkt af heilbrigðisráðuneyti, fjármála- og efnahagsráðuneyti og Sveitarfélaginu Hornafirði.

Með þessari samþykkt hefur markverðum áfanga verið náð í sambandi við framkvæmd þessa, sem heimamenn hafa barist fyrir um árabil og er svo sannarlega ástæða til að fagna því.

Eigi að síður leiðir það hugann aftur í tímann og ástæða til að rifja upp nokkur atriði í því sambandi.

  • Núverandi hjúkrunarheimili var formlega vígt og tekið í notkun þann 28. nóvember 1996.  Þann dag birtist grein í Eystrahorni eftir Gísla Sverri Árnason, forseta bæjarstjórnar Hornafjarðar, þar sem m.a. sagði:  „ Að lokum er rétt að nefna að eins og fólk rekur minni til er bygging sú sem nú er risin aðeins fyrri áfangi af tveimur.  Því þarf að undirbúa sem fyrst tillögur Austur-Skaftfellinga um það hvernig staðið verði að fullnaðarhönnun og byggingu síðari áfanga.“
  • Óhætt er að fullyrða að alla tíð síðan hafa starfandi bæjarstjórnir á hverjum tíma barist fyrir þessu verkefni.  Hægt hefur miðað og það voru því gleðitíðindi í maí 2018 þegar þáverandi heilbrigðisráðherra, Svandís Svavarsdóttir, undirritaði samkomulag við Sveitarfélagið Hornafjörð „um byggingu nýs hjúkrunarheimilis og breytingu á hlutanúverandi hjúkrunarrýmis“  eins og segir í umræddu samkomulagi.
  • Í samkomulaginu var kveðið á um hönnunarsamkeppni um bygginguna og fór sú vinna fljótlega af stað.    Rösku ári seinna, fimmtudaginn 20. júní 2019 voru kynntar niðurstöður úr hönnunarsamkeppni um hjúkrunarheimilið í Nýheimum á Höfn.  Alls bárust sautján tillögur.  Niðurstaða dómnefndar var að tillaga BASALT arkitekta og EFLU verkfræðistofu hlytu fyrstu verðlaun.  Í frétt um kynningu þessa segir í lok hennar: „Stefnt er að útboð á verklegum framkvæmdum verði auglýst í byrjun árs 2020 og heimilið verði tekið í notkun 2021.“ 
  • Þessi ósk rættist hins vegar ekki.  Framkvæmdasýsla ríkisins auglýsti loks útboð á framkvæmdinni  sumarið 2021 og voru tilboð opnuð þann 7. september 2021.  Tvö tilboð bárust.  Ístak hf. bauð kr. 2.139 þúsund, en Húsheild ehf. kr. 1.860 þúsund.  Kostnaðaráætlun Framkvæmdasýslu var kr.1.569 þúsund og var því lægra tilboðið l8,5% hærra en kostnaðaráætlun.   Þann 15. október 2021 tók Framkvæmdasýslan ákvörðun um að hafna báðum tilboðum að höfðu samráði við heilbrigðis- og fjármálaráðuneyti. Í frétt RUV þann 27.október 2021 segir :  „Bæjarstjórn á Hornafirði er ekki sátt við það og samþykkti bókun þar sem afstaða ríkisins er hörmuð.  Verkefnið hafi dregist fram úr hófi og á sama tíma hafi byggingarkostnaður hækkað verulega.  Sveitarfélagið hafi nú þegar greitt tæpar 200 milljónir í undirbúning.  Þess er vænst að Framkvæmdasýsla ríkisins skoði hvaða leiðir séu færar án þess að bjóða þurfi út framkvæmdina á ný.  Bæjarstjórn skorar á þingmenn og ráðherra Suðurkjördæmis að styðja Sveitarfélagið Hornafjörð í að framkvæmdin hljóti framgöngu án frekari tafa.“ 
  • Tíminn leið.  Mikillar óþolinmæði og óánægju hefur gætt meðal íbúa  og heimilisfólk á hjúkrunarheimilinu tók sig til og mótmælti með reglubundnum hætti og krafðist framkvæmda.    Það var loks þann 8 júlí s.l. að opnuð voru að nýju tilboð  í framkvæmdir við Hjúkrunarheimili á Höfn.  Eitt tilboð barst.  Húsheild ehf. bauð kr.2.080 þúsund, en kostnaðaráætlun Framkvæmdasýslu ríkisins var kr. 1.892 þús.  Tilboðið var þannig 9,9% yfir kostnaðaráætlun.    Það var loks þann 22.júlí s.l. sem frétt birtist á vef Stjórnarráðs Íslands um að heilbrigðisráðuneytið, fjármála- og efnahagsráðuneytið og Sveitarfélagið Hornafjörður hefðu samþykkt að taka tilboði Húsheildar ehf. . „ Miðað er við að framkvæmdir hefjist á haustmánuðum 2022 og heimilið verði tekið í notkun árið 2024“ eins og segir í umræddri frétt.

Veltum nú aðeins fyrir okkur hvernig fjárhæðirnar sem um ræðir hafa þróast á þessum langa meðgöngutíma.

       
 Framkv.sýslaBygg.Húsheild ehf. 
 kostn.áætlunvísitalatilboð 
  
1 Opnun tilboða 7.september 2021.1.569.969.725156,11.860.328.286 
 Tilboð Húsheildar 118.5% af kostnaðaráætlun  
  
2Opnun tilboða 8.júlí 2022.1.892.751.350168,12.080.668.062 
 Tilboð Húsheildar 109,9% af kostnaðaráætlun 
  
3Breytingar frá 7.9. 2021 til 8.7.2022 
  
aTilboð Húsheildar ehf. frá sept.2021  
 framrreiknað með bygg.vísitölu til júlí 20221.860.328.2862.003.387.531 
bByggingartvísitala hækkar um7,69% 
cTilboð Húsheildar ehf. hækkar um11,84% 
dKostnaðaráætlun Frkv.sýslu hækkar um20,56% 
       

Þegar tilboðum var hafnað í október 2021 var það á þeim forsendum að vinna þyrfti að breytingum á hönnun sem gætu leitt til lækkunar byggingarkostnaðar.   Ekki verður séð af ofangreindum staðreyndum að það hafi borið árangur.

Niðurstaðan er að það tilboð sem nú er búið að samþykkja er 220  milljón krónum hærra en fyrra tilboð.  Sé fyrra tilboð Húsheildar ehf. framreiknað með byggingarvísitölu er það eigi að síður 77 milljónum hærra.

Athygli vekur líka að nú hækkar kostnaðaráætlun Framkvæmdasýslu um 20,56% á sama tíma og byggingarvísitala hækkar um 7.69%.  Er óeðlilegt að spurt sé.  Hvar er sparnaðurinn ?

Á fundi Bæjarstjórnar Hornafjarðar þann 18. ágúst s.l. vakti Ásgerður K. Gylfadóttir, bæjarfulltrúi athygli á þessu og hve mikil þessi hækkun væri.  Þetta kostnaði sveitarfélagið um 50 milljón krónum meira nú en ef tilboði Húsheildar frá september 2021 hefði verið tekið.

Niðurstaðan er sorglegt dæmi um  sóun á peningum almennings og tíma sem betur hefði verið nýttur framkvæmda.

Er hugsanlegt að einhverjir í hinni opinberu stjórnsýslu Framkvæmdasýslunnar, heilbrigðisráðuneytisins eða fjármála- og efnahagsráðuneytisins séu stoltir af árangrinum ?   Spyr sá sem ekki veit.

Höfn, 20. ágúst 2022. Hermann Hansson.

Grein höfundar birtist í Eystrahorni 25. ágúst 2022.